Deze keer is het anders…

De door de compute-compute-mantra (lees hier) opgeroepen schaalvergroting is al enige tijd aan de gang. Wereldwijd zijn er grote reken- en datacentra gebouwd, en er zitten nog veel bouwplannen in de pijplijn. Er is veel geld gemoeid met de bouw, de aanschaf van de chips, het opzetten van de infrastructuur voor training van modellen en voor inferentie, het feitelijke gebruik. Die centra vreten continu energie en hebben bovendien veel koeling uit oppervlaktewater nodig. 

Maar de schaal die zo bereikt wordt lijkt nog niet groot genoeg te zijn, het moet nog groter en zwaarder. Kernenergie wordt genoemd als mogelijke bron om de centra draaiende te houden. Uit andere hoek komt het plan om datacentra in de ruimte op te hangen. Dan zijn in elk geval stroomtoevoer en koeling geen probleem meer. En zo voort en zo verder. 

Op zich kan het mij niet gek genoeg zijn, maar de ‘gekkies’ zijn op dit moment bezig om de bubbel echt op te pompen.

Kijk eens goed naar het schema (je kunt het vergroten door er op te klikken).

Het schema is door de redactie van Bloomberg gemaakt, als samenvatting van alle nieuwsberichten van de afgelopen paar maanden.

In de cirkels zie je de namen van bedrijven, spelers in verschillende rollen. De omvang van de cirkel komt overeen met de bedrijfseconomische waardering van het betreffende bedrijf. Ik loop eerst de hoofdrolspelers langs, daarna de betekenis van de pijlen.

Actoren
Nvidia

Prominent qua omvang staat chip technologie (GPU) leverancier Nvidia op het toneel. Het bedrijf bestaat al lang, al sinds 1995 maakt het chips voor grafische kaarten, vanaf 1999 voor PC’s – met ‘schaalgrootte’ hebben ze ruime ervaring. In 2004 vormt Nvidia zijn architectuur en chipontwerp om, naar een generiek rekenplatform voor parallelle berekeningen. Visie en innovatiekracht horen beslist tot de sterke punten van Nvidia.
Nvidia stond zo als het ware al in de coulissen gereed toen deep learning en vooral LLM aan hun steile weg naar boven begonnen. De bedrijfseconomische waarde van Nvidia heeft gelijke tred gehouden, de huidige waardering is 4390 miljard dollar. Het heeft ze geen windeieren gelegd, zou je kunnen zeggen, al is het in deze context gevaarlijk dat woord te gebruiken – want windeieren zouden het zo maar kunnen zijn. Maar ik loop vooruit. 

OpenAI

Dit bedrijf is bron en aanjager van de compute-compute-slogan. Ze staan hier als ontwikkelaar en uitbater van AI-modellen. De huidige bedrijfseconomische waardering is 500 miljard dollar. Die waardering is niet gebaseerd op aandelenwaarde, ook niet op behaalde bedrijfsresultaten want tot op heden heeft OpenAI alleen maar verlies gemaakt. De hoogte van de waardering is volledig gebaseerd op de opgehaalde financiering. Over Monopoly-geld gesproken.

Oracle

Ook Oracle is een al lang bestaand bedrijf, oorspronkelijk gericht op databasetechnologie. Ze staan hier echter als aanbieder van clouddiensten. De bedrijfseconomische waardering is niet heel precies aan te geven, maar ligt rond de 600 miljard dollar, waarbij de clouddiensten een deel ervan vertegenwoordigen. 

Microsoft

Microsoft staat in het schema als aanbieder van clouddiensten (Azure), maar ook als ontwikkelaar – met Copilot als AI-model en aanvankelijke betrokkenheid bij OpenAI als gedeeltelijke eigenaar. De waardering van Microsoft (het totale bedrijf) is 3900 miljard dollar.

Naast de al genoemde staan er andere spelers in het schema, sommige met een behoorlijke bedrijfswaarde. AMD en Intel zijn beide leveranciers van chip technologie, xAI is ontwikkelaar van AI-modellen, CoreWeave is een aanbieder van clouddiensten die exclusief op AI gericht zijn – ze zijn een groot afnemer van Nvidia chip technologie (GPU).

Geldstromen

In het schema zie je een wirwar aan pijlen tussen de verschillende spelers. Van de partij waar een pijl vertrekt naar de partij waar de pijl aan komt geven ze kapitaalstromen aan, in de vorm van investeringen en bestedingen. Ik licht er een paar uit (alle bedragen in US dollars).

  1. OpenAI heeft – naar verluidt- een contract gesloten met Oracle voor het afnemen van cloud diensten voor een bedrag van 300 miljard (over een periode van 5 jaar).
  2. OpenAI heeft toegezegd voor 250 miljard clouddiensten bij Microsoft Azure te blijven afnemen (doorlopend contract).
  3. OpenAI neemt voor ruim 22 miljard clouddiensten af van CoreWeave (in 2025).
  4. OpenAI koopt voor tientallen miljarden aandelen in AMD in ruil voor het gebruiken van chip technologie (GPU) van AMD.
  5. Oracle koopt voor circa 40 miljard (in 2025) aan GB200 chips bij Nvidia om de cloud diensten voor AI-modellen te kunnen leveren.
  6. Nvidia investeert 100 miljard kapitaal in OpenAI.
  7. Nvidia investeert voor 5 miljard in Intel door aandelen over te nemen (circa 4% belang).
  8. Nvidia investeert 2 miljard kapitaal in xAI.
  9. Nvidia investeert voor ongeveer 3 miljard in Coreweave door aandelen over te nemen.
  10. Coreweave garandeert voor 6 miljard hardware inkoop bij Nvidia.

Om te kunnen inschatten wat de hoogte van de genoemde bedragen in deze context betekent, is het goed om te weten dat de omzet van OpenAI in 2025 ongeveer 12 miljard zal zijn. Omzet dus, geen winst: sterker nog het operationele verlies van OpenAI zal in 2025 5-9 miljard dollar zijn.

In de grafiek zie je de historische en verwachte ontwikkeling van de omzet- (revenue) en winst/verlies- (result) cijfers voor OpenAI. Ondanks de exponentiële groei van de omzet wordt pas voor 2029 of 2030 een eerste positief bedrijfsresultaat verwacht. Let op: dit zijn projecties door ‘optimisten’ in de AI wereld. Pessimisten zeggen dat OpenAI helemaal geen 300 miljard heeft om bij Oracle te besteden en die ook nooit zal krijgen…

Bron: Amazonaws

NB Veel van de hier genoemde getallen komen uit bronnen als Bloomberg en Reuters, ze zijn niet in alle gevallen bevestigd door de betrokken bedrijven.

Koperssubsidie

De gemoeide bedragen zijn indrukwekkend, of verontrustend – afhankelijk van je perspectief. Ook los van de bedragen kun je constateren dat er financieel gezien een wonderlijke vermenging van rollen aan het ontstaan is. In een traditioneel ingerichte economie zou elke rol zijn eigen onderscheiden positie in de waardeketen hebben, maar hier worden de grenzen van de posities vager en vager. Dat is een risico voor de spelers, en uiteindelijk voor de hele waardeketen zelf.

Laten we eens kijken naar een ‘loop‘ in het schema – een lus tussen Nvidia, OpenAI en Oracle (tussen haakjes staat de verwijzing naar de opsomming van kapitaalstromen):

  • Nvidia investeert geld in OpenAI (6)
  • OpenAI neemt met dat geld clouddiensten af bij Oracle (1)
  • Oracle koopt met dat geld de benodigde chips bij Nvidia (5).

Kort samengevat: Nvidia geeft geld aan klanten om Nvidia producten te kopen. Dat heet koperssubsidie. In het schema kun je nog veel meer van die lussen vinden, het is een vestzak-broekzak economie geworden.

Bedrijfswaardering

Economen denken er ongetwijfeld genuanceerder over maar ik zie in het schema de weergave van de manier waarop spelers geld rondsluizen om kunstmatig de vraag naar hun producten hoog te houden of te creëren en de bedrijfsbalansen op te pompen.

Een flauw voorbeeld om te laten zien hoe het werkt. Stel, ik ben zeepjesverkoper. De zeepjes lagen vroeger voor 1 euro in mijn winkel. Nu wil ik gaan meedoen in deze ‘nieuwe’ economie: ik betaal de klant een ‘investering’ van 1 euro als hij bij mij een zeepje koopt voor 2 euro. Voor de klant maakt het niets uit, die is evenveel geld kwijt. Voor mijn winst maakt het ook niet uit, die blijft netto hetzelfde.

Er zijn echter effecten die niet onderschat moeten worden:

  • Met mijn ‘investering’ haal ik hopelijk klanten over om bij mij zeepjes te kopen en niet bij een ander. Of nog beter: ik haal misschien een klant binnen die helemaal niet van plan was om zeepjes te kopen. OK, noem het marketing…
  • Zelfs bij gelijkblijvende vraag is het effect op mijn omzet spectaculair: mijn omzet (niet mijn winst) verdubbelt met deze actie.
  • De financiers die ik mijn stijgende omzetcijfers laat zien zijn onder de indruk en verhogen de economische waardering van mijn bedrijf. Daarmee is de drempel om risicodragend in mijn bedrijf te investeren een stuk lager geworden.

De tabel geeft een overzicht van de bedrijfswaaderingen van Nvidia, Oracle en OpenAI over de afgelopen 3 jaar (12 kwartalen). De bedragen zijn in miljarden dollars – ze spreken voor zich…

KwartaalNvidiaOracleOpenAI
Q1 202360023029
Q2 202385025029
Q3 202395027029
Q4 2023122029040
Q1 2024152030086
Q2 20242000310100
Q3 20242400380130
Q4 20243290472157
Q1 20253500500260
Q2 20253600530300
Q3 20254100560324
Q4 20254390585500
Deze keer is het anders (?)

Deze keer is het anders… Je hoort het nog vaak uit de mond van optimisten. Het verwijst naar eerdere bubbels zoals de dot-com internet bubbel van 2000.

Het is ook anders. Ondanks alle aanmerkingen die je kunt hebben is er met AI, ook met LLM, een serieuze ontwikkeling in gang gezet. De clouddiensten werken goed, los van AI zijn er wereldwijd veel betalende klanten – particulieren, bedrijven, organisaties en overheden. De chips van Nvidia (en andere makers) zijn hoogwaardige producten die echt kunnen wat de ingenieurs beloven.

Mijn zorg (en ik ben de enige niet) is dat er door het wekken van niet-realistische verwachtingen (compute!) en het rondpompen van kapitaalstromen veel te veel geld in dit deel van de economie terecht is gekomen. Optisch lijkt het niet zo te zijn, vanwege de hoge bedrijfswaarderingen… daarmee is de cirkel rond en de bubbel vol.

Als de bubbel niet barst zullen er straks toch partijen zijn die vanwege het teveel aan kapitaalinvestering veel geld verliezen. Dat zijn de niets vermoedende particulieren en misschien traag reagerende pensioenfondsen. Veel private equity speculanten zullen uitstappen voor het te laat is. Zo heeft het hedge fonds van Peter Thiel afgelopen week voor 100 miljard aandelen Nvida verkocht (hun hele bezit), dus die heeft zijn winst al binnen.
Als de bubbel wel barst zijn de verliezen heel groot, voor iedereen. De Amerikaans economie en daarna de wereldeconomie lopen in die situatie groot gevaar, vergelijkbaar met de financiële crisis van 2008. Investeerders zullen daarna voor langere tijd niet meer in AI willen investeren, zoals eerder. Dan zou zomaar de derde AI winter kunnen ontstaan – zie mijn eerdere bericht over AI seizoenen.

Om dit bericht niet al te somber te eindigen wil ik de aandacht vestigen op een bijzonderheid, misschien wel een lichtpunt. In het hele verhaal van de rondpomp-economie komen twee belangrijke spelers niet voor: Apple en Google. Het heeft te maken met de manier waarop zij hun eigen bedrijfskolom, inclusief chip architectuur, hebben ingericht. Overigens lijken ook AWS (de clouddienst van Amazon, en marktleider) en Anthropic zich aan de circulaire economie te kunnent onttrekken. In een volgend bericht werk ik dat onderwerp verder uit.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *